Wanneer je hond alles eng vindt

Alledaagse dingen op straat

Sommige honden ervaren angst en stress op straat. Ze vinden hele gewone dingen eng. Denk aan een rollende kliko, een wapperende vlag, een ongebruikelijke ondergrond, iemand met een rollator, een markt, een brommer, spelende kinderen in een speeltuin, straatgeluiden, noem maar op. Overal schrikken ze van en overal reageren ze op. Zelfs een ballon kan bij een hond angst oproepen.

Wanneer een hond al die dingen eng vindt, zal zich dat uiten in zijn gedrag. Angst uit zich op verschillende manieren, de bekendste gedragingen zijn: fight, flight en freeze. Je kunt hierbij denken aan blaffen, grommen, uitvallen (fight), trekken aan de lijn (flight) of juist stil blijven staan (freeze).

Wandelen met een hond die op van alles reageert en uitvalt op straat is voor een eigenaar een hele grote uitdaging. Zeker wanneer je dit nog nooit hebt meegemaakt met een hond, dan weet je ook niet zo goed waarom hij zich zo gedraagt en hoe je daarmee om moet gaan. Je eerste reactie is misschien mopperen “Doe nou eens normaal!” of aan de lijn rukken. Na een tijdje zie je zelfs op tegen het wandelen en loop je alleen nog maar een klein plasrondje.

Maar wat is er nu precies aan de hand?

Habituatie = gewenning

Op Wikipedia staat de volgende definitie van habituatie:

“Habituatie is de eenvoudigste vorm van leren. Habituatie is het geleidelijk (passief) wennen aan terugkerende (ongevaarlijke) prikkels, waardoor de reactie daarop afneemt of verdwijnt.”

Het brein van een puppy is als een spons. Een jonge hond is het meest ontvankelijk om te leren en om te wennen aan allerlei prikkels. Tijdens deze vroege periode groeien de hersenen dan ook het hardst. Alle indrukken worden opgeslagen!

Op latere leeftijd is er meer voor nodig om te wennen. Het verschilt uiteraard per individu hoe het proces van habituatie later verloopt. Wanneer een hond uit een prikkelarme omgeving komt, dan kun je je voorstellen dat een verhuizing naar een huis in een drukke maatschappij heel veel van zo’n hond vraagt.

Op straat zijn héél veel prikkels, zeker in een grote stad. Voor ons zijn deze prikkels normaal, omdat we ze al duizenden keren hebben ervaren. We schenken er geen aandacht meer aan. We hebben een soort ‘filter’ voor bijvoorbeeld het geluid van verkeer of de ladder die ergens tegen een huis staat. Er is geen emotie, geen angst, geen reactie. Het is er gewoon.

Onbekende dingen vallen op

Maar wat gebeurt er als jij in een vreemd land op vakantie bent? Je loopt door een straat in China en ziet daar allemaal dingen die je thuis nooit tegenkomt. Die dingen vallen meteen op! Het lijkt wel of je er een radar voor hebt! In China is het bijvoorbeeld helemaal niet raar om boodschappen te doen in je pyjama. Zoiets valt ons meteen op. Of wat dacht je van uitgestalde etenswaren op een markt in China? Wat daar een delicatesse is, is het voor ons zeker niet. Deze dingen vallen direct op. Jij en je reisgenoot staan er met verbazing naar te kijken en maken er zelfs foto’s van om thuis te laten zien!

Wanneer je een jaar in China zou gaan wonen, dan zullen die dingen na een tijdje je aandacht niet meer trekken, laat staan dat je er een foto van maakt.

Onbekende dingen zijn eng

Het is op zich logisch om onbekende situaties met enige argwaan te benaderen. In de natuur kan het je leven kosten als je te roekeloos bent.

Ik kan me nog herinneren dat mijn hond Bowie (uit Spanje) voor het eerst een robotgrasmaaier zag. Hij liep er met een hele grote boog omheen! Het was maar een raar ding, hij vertrouwde het niet. Bij iedere volgende ontmoeting durfde hij ietsje dichterbij de maaier te komen, totdat hij op een dag het ‘rare’ apparaat aan het besnuffelen was. Vanaf die dag was de maaier niet meer eng en vond Bowie hem ook niet meer interessant. Zijn reactie op deze prikkel was verdwenen. De keren daarna liet hij de maaier links liggen.

Foto: van de ene op de andere dag was onze vertrouwde, rustige wandelplek veranderd. De ondergrond wiebelde een beetje en er lagen rare buizen over het gras. Bowie vond vooral die ondergrond even spannend. Even op eigen tempo alles verkennen en toen bleken die rare buizen zelfs wel leuk te zijn!

Welke honden ervaren deze angsten?

Een pup uit de broodfok die tussen 4 muren op een betonnen vloer is opgegroeid, zal ALLES als nieuw ervaren. Kun je je voorstellen hoe overweldigend het is om dan in een grote stad terecht te komen?

Hetzelfde geldt ook voor honden uit het buitenland die in een prikkelarme omgeving hebben geleefd op bijvoorbeeld het platteland of alleen maar een asiel van binnen hebben gezien.

Voor deze honden is de overgang naar onze maatschappij enorm groot. Ze krijgen plotseling heel veel te verwerken. Ze voelen zich niet veilig en ervaren veel stress.

Hoe kunnen we deze honden helpen?

Decompressieprotocol

Vasilis Borompokas, een bevriende hondentrainer en eigenaar van hondenschool Happy Dogs in Athene vertelt het verhaal van straathond Krinios.

Krinios leefde op het platteland in de buurt van een klein dorp. Een echtpaar uit Athene ontfermde zich over hem en zij besloten om hem mee te nemen naar Athene. Zo’n verhuizing vraagt niet om zomaar een “aanpassing” van een hond. Het was voor Krinios een plotselinge verschuiving in zijn zintuiglijke belasting. De harde geluiden, visuele prikkels en beperkte ruimtes veroorzaken overactiviteit van het sympathische zenuwstelsel. Hierdoor bleef zijn cortisolgehalte hoog.

Krinios bevond zich in een staat van acute zintuiglijke overbelasting en stress. Zijn brein was niet meer in staat om nieuwe prikkels te verwerken. Er is toen een decompressieprotocol toegepast:

Prikkels verminderen: Creëer thuis een gecontroleerde “veilige zone” om de stresshormonen te laten zakken.
Emotionele autonomie bevorderen: Zet geen druk op de hond, ook geen sociale druk voor interactie. Hierdoor krijgt de hond weer een gevoel van controle terug.
Langzaam prikkels toelaten: Introduceer in hele kleine stapjes nieuwe prikkels, eerst binnenshuis en later ook buitenshuis. De grens van zijn emotionele veerkracht mag hierbij niet overschreden worden. Ga nooit sneller dan de hond aan kan!
Er wordt in dit stadium niet getraind: eerst moet ervoor gezorgd worden dat de hond emotionele stabiliteit en een gevoel van veiligheid ervaart.

Vasilis: “Een angstige hond goed begeleiden vraagt om een gedegen plan, tijd en geduld. Dit hele proces kan maanden, zelfs jaren duren. Onderschat dit niet.”

Individuele verschillen

Niet alle honden uit het buitenland of uit de broodfok ervaren extreme angsten en ook ze zullen ze niet allemaal angstig blijven. Sommige passen zich goed aan. O.a. genetica, epi-genetica en persoonlijkheid hebben invloed op het vermogen om te wennen in de nieuwe omgeving. De ene hond heeft ook meer veerkracht dan de andere.

Dit artikel is vooral bedoeld voor die honden die het wél moeilijk vinden om in onze maatschappij rust en veiligheid te ervaren. Meer begrip, geduld en kennis zijn belangrijk om deze honden te geven wat ze nodig hebben.