Leptospirose – Ziekte van Weil bij de hond

LeptospiroseIn dit artikel

  • Wat is Leptospirose?
  • Hoe lopen honden en mensen het op?
  • De Ziekte van Weil
  • Nieuw vaccin Nobivac L4, wat zegt de fabrikant?
  • Wetenschappelijk onderzoek naar de risico’s
  • Overweging
  • Bronnen
  • Facebookgroep
  • Gerelateerde artikelen op Doggo.nl
  • Credits
  • Reageer op dit artikel

Wat is Leptospirose?

Leptospirose is een algemene naam voor een infectieuze ziekte veroorzaakt door de bacterie Leptospira. Deze bacteriën kunnen zowel mensen als dieren infecteren en wordt wereldwijd gezien als een van de meest bekende zoönoses (ziekte die van dier op mens gaat). Er zijn meer dan 250 verschillende typen leptospiren bekend; sommige veroorzaken milde ziektebeelden terwijl anderen zorgen voor zeer ernstige symptomen.

LeptospiroseHoe lopen honden en mensen het op?

Muizen en ratten zijn bekende dragers van leptospiren. De leptospiren verblijven in de nieren van hun dragers en worden via de urine uitgescheiden. Zonder dat de muizen en ratten er zelf ziek van hoeven te worden, kunnen ze de bacteriën jarenlang uitscheiden en zo de omgeving besmetten.

De grootste risicobron voor het oplopen van Leptospirose is besmet oppervlakte water, en dan met name lauw stilstaand water. De bacteriën dringen via wondjes of slijmvliezen het lichaam binnen, waarna ze zich direct verspreiden in het bloed en organen. Zowel bij mensen als bij honden ontstaan na de besmetting beschadigingen van verschillende weefsels. Dit kan onder andere zorgen voor nier- en leverproblemen, hersenvliesontsteking en bloedingen.

In Nederland komen vooral de typen Icterohaemorrhagiae (serovar Copenhageni), Grippotyphosa en Australis voor. Vroeger kwam het type Canicola ook voor in Nederland, maar sinds de vaccinatie hiertegen komt deze niet meer voor bij Nederlandse honden.

De Ziekte van Weil

Een van de ziektes veroorzaakt door leptospiren is de Ziekte van Weil. Dit is een ernstige vorm van leptospirose en wordt veroorzaakt door de Icteroheamorrhagiae (serovar Copenhageni). Deze ernstige vorm komt weinig voor in Nederland, maar indien een behandeling niet heel snel wordt gestart kan bij mensen tot 20% van de gevallen overlijden. Honden genezen meestal volledig van de ziekte, alleen in het ergste geval en wanneer geen goede behandeling wordt ingezet kunnen ze overlijden.

Het is als mens mogelijk om de ziekte van Weil via een ziekte hond te krijgen. Echter wordt deze ziekte bijna uitsluitend gezien bij Rattenvangers (35%) en watersporters (60%). Per jaar worden er gemiddelde dertig gevallen van ernstige leptospirose bij mensen in Nederland geregistreerd. Het aantal milde gevallen is niet bekend, omdat deze vaak niet worden herkend of niet worden geregistreerd. Omdat de ziekte bij honden niet aangifteplichtig is en veel infecties mild zijn, zijn er weinig cijfers over het aantal honden die jaarlijks in Nederland geïnfecteerd raken.

Symptomen

Honden die de ziekte van Weil hebben, kunnen verschillende klachten vertonen. Dit begint meestal met klachten als vermoeidheid/apathie, niet willen eten en koorts. Ze kunnen ook gaan braken en diarree krijgen, waar soms bloed doorheen zit. Ook lopen honden vaak moeilijk als gevolg van gewrichts- en spierpijn. Na verloop van tijd worden deze symptomen erger en hierbij kunnen ze ook geelzucht krijgen, veel gaan drinken en plassen door nierfalen en ze kunnen zelfs neurologische klachten krijgen. Wanneer er niet tijdig wordt ingegrepen, kan de hond overlijden, meestal als het gevolg van permanente schade aan de nieren. Dit laatste gebeurt echter zelden.

De behandeling

Leptospirose moet worden behandeld met antibiotica. Het is raadzaam om naast de antibiotica kuur een ondersteunende therapie toe te passen. Wanneer de leptospirose duidelijke klinische symptomen geeft is het belangrijk zo spoedig mogelijk te starten met de (soms intensieve) behandeling, anders is er kans op onomkeerbare schade aan organen. Slechts in hele ernstige gevallen kan een dier overlijden, meestal het gevolg van ernstige nierfalen.

Nieuw vaccin Nobivac L4, wat zegt de fabrikant?

VaccinatieSinds 2013 is er een vernieuwd vaccin voor honden beschikbaar tegen leptospirose. Het vorige vaccin tegen leptospirose was werkzaam tegen 2 soorten Leptospira, namelijk L. Icterohaemorrhagiae (serovar Copenhagini) en L. Canicula. Het nieuwe L4 vaccin geeft bescherming tegen twee extra typen, te weten L. Australis en L. Grippotyphosa. Het is een geïnactiveerd bacterieel vaccin die immuniteit zou bieden tegen de 4 bovengenoemde leptospiren. Volgens de fabrikant hebben zij de hulpstof runderalbumine (BSA), die vaak in verband gebracht wordt met allergische reacties, zoveel mogelijk uit het vaccin gehaald hebben.

De gebruikte hulpstof is  Thiomersal. Er is erg veel onderzoek gedaan naar deze hulpstof en de consensus is dat het een veilig en effectieve hulpstof is. Er zijn velen specifieke onderzoeken gedaan om te kijken naar een mogelijk verband van het gebruik van Thiomersal en het ontstaan van neurologische ontwikkelingsstoornissen (zoals autisme en ADHD) maar er is geen enkele aanwijzing gevonden voor een verband tussen deze twee. Wel is er bewijs gevonden naar het optreden van allergische reacties tegen thiomersal, maar dit komt zelden voor bij de lage concentratie die in vaccins zit.

Volgens de fabrikant geeft het L4 vaccin een hele goede bescherming tegen de klinische symptomen van Leptospirose en de uitscheiding van de bacteriën via de urine. Dit is gebleken uit een onderzoek van de fabrikant zelf met een gevaccineerde groep en een controle groep. Echter moet men niet vergeten dat de fabrikant gebaat is bij een positieve uitkomst van een dergelijk onderzoek en dat dit dus niet als objectief kan worden beschouwd.

Tevens geeft de fabrikant aan dat er zelden bijwerkingen optreden bij dit vaccin. Er wordt genoemd dat er een toename van lichaamstemperatuur kan zijn in de dagen na vaccinatie en dat jonge honden er een aantal dagen enigszins lusteloos van kunnen zijn. Ook worden er incidentele gevallen van een reactie op de entingsplek beschreven in de vorm van een stevige zwelling op de plaats van injectie. Tevens treden er, zo zegt de fabrikant, zelden acute overgevoeligheidsreacties op die tot anafylaxie kunnen leiden op.

Wetenschappelijk onderzoek naar de risico’s

In 2015 is er een groot, objectief onderzoek gedaan op de universiteit van California-Davis naar het L4-vaccin en de risico’s hiervan. Voor dit onderzoek werden 130,557 honden gevolgd, een deel hiervan werd niet geënt tegen Leptospirose en een ander deel wel . Eigenaren moesten gedurende 5 dagen de klinische symptomen bijhouden en deze werden onderling vergeleken. Het onderzoek gaf aan dat er een licht verhoogd aantal bijwerkingen optraden gedurende de 5 dagen na vaccineren, maar dat het aantal gerapporteerde symptomen dusdanig laag was dat het vaccin nog steeds als veilig zou moeten worden beschouwd.

Wel vonden de onderzoekers een verhoogd risico voor honden jonger dan 6 maanden en voor honden die minder dan 4.5 kg wegen. Ook vonden ze dat sommige rassen gevoeliger waren voor bijwerkingen dan andere.

Toch zijn er ook en heleboel andere verhalen te vinden over de risico’s van het L4-vaccin. Zo verscheen er in juli 2016 een artikel in de Engelse krant ‘The Telegraph’ met een hele andere boodschap. Volgens de krant zijn er in de afgelopen 2 jaar meldingen gedaan door eigenaren bij ‘Veterinary Medicines Directorate (VMD)’ dat 120 honden zouden zijn overleden na de toediening van het L4 vaccin en zo zouden er meer dan 2000 meldingen zijn gedaan van heftige bijwerkingen en dodelijke reacties. Hoewel deze cijfers niet door het VMD zelf naar buiten zijn gebracht en deze meldingen voor zover bekend niet onderzocht zijn, moet dit zeker serieus genomen worden. De VMD lijkt zelf echter nauwelijks te reageren op deze cijfers en ziet het L4-vaccin nog steeds als een basis enting.

Toch zijn er ook instanties die het wel serieuzer nemen. Zo verscheen in 2014 een rapport van de ‘European Medicines Agency Veterinary Pharmacovigilance’ waarin het Nobivac L4 vaccin specifiek wordt genoemd als een vaccin met verschillende aanwijzingen op bijwerkingen zoals anafylactische reacties en verschillende immuun gemedieerde aandoeningen. Zij adviseren daarom ook om meer onderzoek te doen naar deze enting. Sinds 2014 is er natuurlijk wel een grootschalig onderzoek gedaan naar het L4-vaccin en is het nog maar de vraag dat de waarschuwing rondom dit product in hun komende rapport ook staat aangegeven.

Hond in water

Foto: Zwemt jouw hond graag in stilstaand water? Dan loopt je hond meer kans om geïnfecteerd te worden.

Overwegingen

Al met al is er genoeg tegenstrijdige informatie te vinden en is een eenduidige conclusie dan ook lastig te maken. Daarom is het belangrijk dat je als hondeneigenaar genoeg informatie tot je beschikking hebt om een bewuste keuze te maken voor het wel of niet gebruiken van de L4-enting.

  • Een van de eerste dingen om je overweging op te baseren, is om na te gaan hoe groot het risico is dat je hond loopt. Zwemt jou hond graag in stilstaande kleine slootjes? Dan is het risico dat jouw hond geïnfecteerd wordt waarschijnlijk een stuk groter dan de hond van de buurman die niet bij het water in de buurt wil komen.
  • Ook is het belangrijk om na te denken over de conditie van je hond. Een hele gezonde hond kan wellicht beter vechten tegen eventuele bijwerkingen dan een zwakkere hond. Echter kun je deze redenering ook omdraaien: een gezonde hond kan ook beter vechten tegen een leptospirose infectie. Het vaccin zorgt er voor dat de verschijnselen van een infectie minder heftig zijn en dat de leptospiren minder worden uitgescheiden: het kan geen infecties helemaal voorkomen. Dit zou dus weer een reden kunnen zijn om juist de zwakkere dieren te vaccineren met L4.
  • Ook zou je kunnen besluiten om je hond te laten vaccineren met het oude, L2 vaccin. Echter zal het lastig zijn om dit vaccin nog te vinden en moet je er rekening mee houden dat dit middel tegen minder varianten beschermt.

Als laatste: denk er vooral zelf kritisch over na en laat je niet teveel sturen in je keuze door individuele verhalen of meningen. Voor zowel het niet als het wel gebruiken van het L4 vaccin zijn er argumenten; zolang je maar een weloverwogen keuze maakt voor jouw individuele hond, kun je jezelf niets verwijten.

Bronnen

Facebookgroep

Op Facebook kun je je aanmelden bij een speciale groep die gaat over het Nobivac Lepto 4 vaccin
In deze groep delen mensen hun ervaringen en je kunt hier ook terecht met je vragen.

Credits

Dit artikel is geschreven door Loes de Nies, dierenarts in opleiding.

Reacties